دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )
550
تاريخ ايران ( دوره صفويان ) ( فارسي )
فصل دوازدهم شعر فارسى در دورهء تيموريان و صفويان اين دوره به لحاظ سياسى از مرگ آخرين ايلخان بزرگ ( 736 / 1335 ) تا جلوس نادرشاه ( 60 - 1148 / 47 - 1736 ) را دربرمىگيرد . اين دوره شاهد ظهور و افول دو سلسله مقتدر ، تيمورى ( 911 - 771 / 1506 - 1370 ) و صفوى ( 1135 - 907 / 1722 - 1501 ) و نيز تعدادى از خاندانهاى كماهميت محلى بود . اين دوره از ديدگاه مطلق ادبى به دو مقطع مهم تقسيم مىشود . مقطع نخستين ، تقريبا يك سده را در شمول خود دارد و دورهاى پر از جنگهاى پرآشوب ، كشمكش براى كسب قدرت و تباهى و ويرانى وسيع است كه به فتوحات ويرانگرانه تيمور انجاميد و با مرگ او در سال 807 / 1405 خاتمه يافت . ادبيات اين دوره تداومى از ادبيات دوره پيشين بود و تعالى شعر غنائى - عرفانى ( سبك عراقى ) را تجربه كرد . سبك عراقى با ظهور در سده ششم / دوازدهم با حافظ در سده هشتم / چهاردهم به كمال خود دست يافت . مقطع دوم از سده پانزدهم تا حدود ميانه سده هيجدهم ادامه داشت و توان گفت كه با جلوس شاهرخ فرزند تيمور در سال 807 / 1405 و سلطنت طولانى و نسبتا آرام او شروع شد و با سقوط صفويان و ظهور نادرشاه خاتمه يافت . از نشانههاى تقسيمبندى بين اين دو مقطع ، ظهور يك سبك جديد است كه به سبك هندى شهرت دارد . اين سبك كه منشأ در دوره تيمورى داشت ، توده گستردهاى از شعر فارسى را نه فقط در ايران ، بلكه در ممالك مجاور همچون تركيه عثمانى ، عراق ، ماوراء النهر ، افغانستان و مخصوصا هند به ارمغان آورد . جاذبههاى اين سبك مدتها پس از اينكه نيروى محركه خود را در ايران از دست داده بود ، همچنان در بين شاعران اين ممالك جلوه داشت .